ARARAT – ŚWIĘTA GÓRA ORMIAN

W Turcji, między jeziorami Van i Sewan, wznosi się nad Wyżyną Armeńską Ararat. Nazywany jest on świętą górą Ormian, gdyż według ormiańskiej tradycji właśnie Ararat i Wyżynę Armeńską Bóg wyznaczył na kolebkę tego narodu.

Ararat leży na historycznie ormiańskich terenach, ale poza terytorium Armenii. Jest jednak doskonale widoczny z wielu miejsc tego kraju oraz jego stolicy – Erywania.

To tyle tytułem wstępu o górze, którą przyszło mi zdobywać 182 lata po Friedrichu Parrocie – niemieckim przyrodniku, i Chaczaturze Abowianie – ormiańskim pisarzu. Wraz z czterema towarzyszami dokonali pierwszego udokumentowanego wejścia na jej szczyt w 1829 roku.

Józef Chodźko, geodeta i topograf w służbie rosyjskiej, wspiął się na Ararat w 1850 roku i zapisał się jako jego pierwszy polski zdobywca.

Wymienieni panowie nie musieli starać się o zezwolenia, jakie obowiązują obecnie. Dziś są one niezbędne. Poza tym wejście wymaga towarzystwa uprawnionego przewodnika, gdyż góra znajduje się w specjalnej strefie wojskowej.

Wyprawy na Ararat rozpoczynają się najczęściej od pobytu w oddalonym od niego o 15 km Doğubayazıt, gdzie dopełnia się ostatnich formalności związanych z pozwoleniem na wejście na szczyt. Sezon trekkingowy na Araracie trwa zazwyczaj od czerwca do września. Najdogodniejsze warunki do jego zdobycia panują zwykle od lipca do września ze względu na dosyć stabilną pogodę i mniejszą ilość śniegu na zboczach.

• 

• 

• 

• 

• 

• 

Pod południowe stoki wulkanu można podjechać samochodem i stamtąd rozpocząć trwającą około 4–5 godzin wędrówkę do pierwszego obozu, położonego na wysokości około 3300 m n.p.m.

Początkowo trasa była niewymagająca, jedynie doskwierało palące skórę słońce.

Szliśmy z podręcznymi plecakami, bo resztę bagażu transportowały konie. Odgrywają one na zboczach Araratu bardzo ważną rolę. Zdejmują ciężar z barków wspinaczy. Dzięki temu ma się więcej ochoty na podziwianie rozległych krajobrazów.

• 

• 

• 

• 

• 

• 

Po drodze spotkaliśmy dzieci, które wraz z rodzicami i dziadkami zamieszkują zbocza góry w gospodarstwach zakładanych na czas letnich miesięcy. W tym okresie wypasa się tam krowy i kozy. Dzieci, nawet bardzo małe, często angażują się w prace, wydawałoby się, zarezerwowane tylko dla dorosłych.

Okolice Araratu zamieszkują dziś głównie Kurdowie i Turcy. Przed ludobójstwem Ormian, które rozpoczęło się w 1915 roku, mieszkali tam także liczni Ormianie. Od dziesięcioleci część kurdyjskich ruchów politycznych zabiega o utworzenie niepodległego Kurdystanu, inne o autonomię. Choć Kurdowie nie mają własnego, niepodległego państwa, mają swój język, obyczaje i kulturę. Zamieszkują głównie wschodnią Turcję, Iran, Irak i Syrię, a ich liczbę szacuje się na 30–40 milionów.

Ranek w pierwszym obozie zaczęliśmy od śniadania, następnie spakowaliśmy się i ruszyliśmy w trwające około 5 godzin podejście do drugiego obozu, położonego na wysokości 4200 m n.p.m.

Ruch na zboczach jest dosyć spory. Jedni idą pod górę z nadzieją i wiarą w jej zdobycie, drudzy wracają z aureolą zwycięzcy. Schodzą też nieliczni pokonani przez pogodę — z niezrealizowanym marzeniem.

• 

• 

Ararat jako góra wolnostojąca przyciąga chmury, więc czasami trzeba czekać kilka dni na okno pogodowe, aby móc się wybrać na jego szczyt.

Anna Czerwińska, zdobywczyni sześciu ośmiotysięczników i Korony Ziemi, również doświadczyła zmienności pogody na Araracie. W 2012 roku stanęła na szczycie wraz z uczestniczkami kobiecej wyprawy. Jednak podczas zejścia, na wysokości 4200 m n.p.m., zaskoczyła je burza śnieżna.

W jednym z wywiadów Czerwińska powiedziała:

„Po trzech dobach podchodzenia, w czwartek rozpoczęliśmy w nocy atak szczytowy. Trafiłyśmy idealnie w okienko pogodowe. W drodze powrotnej na wysokości 4200 m nastąpiło załamanie pogody – zagrzmiało i rozpętała się burza śnieżna, która trwała parę dni, a przy tym porywisty wiatr. W tych warunkach nikt by się nie zdecydował na wspinaczkę. Bo to jest tak, że góry muszą wyrazić zgodę na to, co my w nich chcemy robić. I ta wyprawa zwiększyła jeszcze bardziej moją pokorę wobec gór.”

Powyżej zdjęcie z drugiego obozu, w którym spaliśmy i z którego wyruszyliśmy na szczyt. Kiedy do niego dotarliśmy, było tam już kilka ekip, gdyż góra jest bardzo popularna.

Pogoda w tym dniu dopisywała. Do nocy mieliśmy jeszcze sporo czasu, więc postanowiliśmy zrobić mały rekonesans. W szybkim tempie pokonaliśmy około 300 metrów przewyższenia. Czułam, że tego dnia byłabym w stanie wejść na samą górę. Niestety, trzeba było zawrócić do obozu, zdrzemnąć się i dopiero około drugiej w nocy ruszyć na atak szczytowy. Zdjęć z wejścia mam niewiele, gdyż w świetle czołówki mogłam dostrzec tylko własne nogi i to, co pod nimi.

Temperatura powietrza utrzymywała się w okolicach minus 10 stopni, a do tego wiał zimny wiatr, przez który odczuwalna temperatura była jeszcze niższa. Woda w plecaku zamarzła, ale całe szczęście gorąca herbata w termosie uchroniła się przed tym losem.

Szczytowe partie Araratu pokrywa czapa lodowa i około czterystu metrów przed szczytem musieliśmy założyć raki. Zadanie trudne do wykonania w rękawiczkach. Bez nich także nie było to proste, gdyż z zimna bardzo szybko grabiały ręce.

• 

• 

Po ponad pięciu godzinach wspinaczki szczęśliwi postawiliśmy stopy na szczycie świętej góry Ormian. Mogliśmy chwilę odpocząć i zaczerpnąć tchu, choć na tej wysokości ciśnienie tlenu we wdychanym powietrzu jest już niemal o połowę niższe niż na poziomie morza. Świat wydał się piękny z wysokości 5137 m n.p.m. i w pierwszych rozgrzewających nas promieniach słońca.

Z Wielkiego Araratu podziwialiśmy szczyt Małego Araratu, wznoszący się na wysokość 3896 m n.p.m., i rozległe przestrzenie, nad którymi góruje ten masyw górski. Jest stratowulkanem, którego ostatnią potwierdzoną erupcję odnotowano w 1840 roku.

Po krótkim pobycie na szczycie zrobiliśmy miejsce kolejnym jego zdobywcom: Rosjanom, Irańczykom, Ormianom i Polakom, bo to głównie ich spotykaliśmy podczas wyprawy.

• 

• 

• 

• 

• 

• 

W drodze powrotnej robiło się coraz cieplej, a ja wciąż byłam ubrana jak na siarczyste mrozy, więc pot lał mi się po plecach. Chciałam jak najszybciej dotrzeć do obozu, aby móc zdjąć z siebie kilka warstw ubrań. Niestety, zbieganie po zboczach Araratu nie bardzo mi wychodziło, gdyż kamienie osuwały się spod nóg. Po trzecim upadku na plecy, a właściwie na plecak, zwolniłam tempo i w końcu dotarłam do obozu.

Tam nie było już czasu na drzemkę po nieprzespanej nocy. Pozostało pakowanie rzeczy i dalsza droga w dół po zboczach świętej góry Ormian, która okazała się dla nas bardzo łaskawa.